Ông Phúc sẽ đọc diễn văn ở Heritage Foundation

BBC
30 tháng 5 2017

Bản quyền hình ảnhUNIVERSAL HISTORY ARCHIVE/GETTY IMAGES

Image captionTừ trái Benjamin Franklin, John Adams và Thomas Jefferson soạn Tuyên ngôn Độc lập: ông Jefferson được cho là người cha của chủ nghĩa tự do Hoa Kỳ

Heritage Foundation, một viện nghiên cứu theo trào lưu bảo thủ và cổ vũ cho tự do sẽ tường thuật trực tiếp bài diễn văn của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc.

Trang web của Heritage Foundation (một số báo Việt Nam dịch là Quỹ Di sản) cho hay từ 1700-1800 ngày 31/05 này, họ sẽ phát trực tuyến (livestream) bài "diễn văn đặc biệt" của Ngài Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc ở trụ sở của viện tại Allison Auditorium, 214 Massachusetts Ave NE, Washington, DC.

Vậy Heritage Foundation là gì và ý nghĩa của việc một lãnh đạo nước ngoài phát biểu tại đây là như thế nào?

Ông Trump theo chủ nghĩa gì?

Giải mã 'Chính phủ kiến tạo' của ông Phúc

'30 phút quan trọng' của Thủ tướng Việt Nam ở Nhà Trắng

Liệu Đảng có thể tự kiểm soát quyền lực?

Tự do cá nhân và tự do kinh tế

Trang web của Heritage Foundation tự giới thiệu họ là viện nghiên cứu và giáo dục bảo thủ lớn nhất nước Mỹ.

Họ đề cao các giá trị "tự do doanh nghiệp, hạn chế chính phủ, tự do cá nhân và quốc phòng mạnh" và coi đây là những nguyên tắc mang tính sứ mệnh của Heritage Foundation.

Trang giới thiệu của Viện nói: "Chúng tôi chiến đấu hàng ngày vì các giá trị đó của Hoa Kỳ."

Kể từ khi thành lập năm 1973, Heritage Foundation, tự coi mình là "thành trì của phong trào bảo thủ Mỹ", đã có hơn nửa triệu thành viên đóng niêm liễn.

"Họ ủng hộ viễn kiến của chúng tôi là kiến thiết một nước Mỹ nơi tự do, thịnh vượng, cơ hội và xã hội dân sự khởi sắc." 

Chính quyền không bóp nghẹt doanh nghiệp

Hàng năm, Heritage Foundation công bố bảng xếp hạng tự do kinh tế về các quốc gia và viện này nói họ vận động cho các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và thị trường qua việc giảm các ràng buộc cơ chế và pháp luật.

Bản quyền hình ảnhDIANA WALKER/GETTY IMAGES

Image captionTổng thống Ronald Reagan lúc sinh thời trong một lần đọc diễn văn tại Heritage Foundation

Bảng này năm 2017 đặt Việt Nam ở vị trí 147, dưới Myanmar (146) và trên Uzbekistan (148), trong nhóm các nước "chủ yếu là không tự do" (Mostly Unfree).

Vẫn trong bảng này, các nước châu Á khác đứng cao hơn Việt Nam rất nhiều: Hong Kong (1), Singapore (2); Đài Loan (11), Hàn Quốc (23).

Các nước từng hoặc vẫn có hệ thống cộng sản được Heritage Foundation xếp ở thang bậc cao hơn Việt Nam về tự do kinh tế, gồm bốn tiêu chuẩn: Pháp quyền, Tầm vóc của chính phủ (bộ máy càng to thì điểm càng thấp), Hiệu năng hành chính và Sự cởi mở của thị trường. Trung Quốc ở vị trí 111, Mongolia 129 và Lào 139.

Tại Hoa Kỳ, chủ nghĩa bảo thủ có nguồn gốc chính trị từ thời Tổng thống Thomas Jefferson nhưng cũng thu nạp nhiều luồng tư tưởng châu Âu và châu Mỹ.

Về kinh tế, phái bảo thủ Mỹ thuộc phe hữu, cũng tiếp nhận các ý tưởng Adam Smith, Friedrich A. Hayek, Milton Friedman, tới Ludwig von Mises.

Họ chống lại sự bành trướng của bộ máy hành chính bóp nghẹt tự do sáng tạo của doanh nhân và thị trường tự do.

Điều này khiến khái niệm 'bảo thủ' ở Mỹ khác với ở Việt Nam nơi 'bảo thủ' mang nghĩa là tập thể quản lý, kiểm soát doanh nghiệp, tăng thuế, theo mô hình xã hội chủ nghĩa kiểu cũ.

Phái bảo thủ Mỹ cũng ủng hộ việc cắt giảm thuế, điều bị phe thiên tả phê phán là thực ra chỉ ủng hộ tầng lớp có của.

Bản quyền hình ảnhKEYSTONE/GETTY

Image captionThủ tướng Margaret Tharcher đón ứng viên Tổng thống Mỹ Ronald Reagan thăm London năm 1978

Trang web của Heritage Foundation có bài nói về sự ủng hộ dành cho chương trình cải cách thuế của Tổng thống Donald Trump.

Còn về chính trị - quân sự, những nhân vật thuộc dòng tư duy tự do nổi bật gồm có các tổng thống Harry Truman và Ronald Reagan.

Trên trường quốc tế, chính giới thuộc nhóm bảo thủ của Hoa Kỳ thường nhấn mạnh đến liên minh với Anh Quốc, nhất là thời Margaret Thatcher làm thủ tướng Anh.

Gần đây nhất, trang web của Heritage Foundation có bài của Peter Brookes cổ vũ cho liên minh Hoa Kỳ với Nhật Bản thời Thủ tướng Shinzo Abe theo hướng để Tokyo có vai trò lớn hơn về an ninh quốc tế.

Heritage Foundation do một hội đồng 22 thành viên tín thác (Board of Trustees) phụ trách, với người đứng đầu là Thomas Saunders III, từ một dòng họ thế phiệt của Hoa Kỳ từ New York, từng tốt nghiệp Viện Quân sự Virginia. 

Nơi phát biểu phù hợp

Trước Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, các lãnh đạo cao cấp nhất khác của Việt Nam đều đã có phát biểu và diễn văn ở các viện nghiên cứu tại Hoa Kỳ.

Hồi tháng 7/2015, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã đến thăm và có bài phát biểu tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế Hoa Kỳ (CSIS) cũng ở Washington, DC.

Bản quyền hình ảnhKOJI SASAHARA/GETTY IMAGES

Image captionHai ông Shinzo Abe và Nguyễn Xuân Phúc trước quốc kỳ hai nước và đội danh dự ở Dinh Thủ tướng Nhật Bản

Ba năm trước nữa, cũng vào tháng 7, Trung tâm CSIS đón Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đến đọc bài diễn văn mang tựa đề "Quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ trong một châu Á năng động và thịnh vượng".

Nếu như các phát biểu của ông Trọng và ông Sang được đọc tại CSIS chuyên về địa chính trị và hàng hải Đông Nam Á, diễn văn của Thủ tướng Phúc tại Heritage Foundation có vẻ phù hợp hơn cả với nhu cầu đề cao chính phủ kiến tạo, mở rộng không gian cho doanh nghiệp tại Việt Nam mà ông Phúc đã nêu ra liên tục thời gian qua.

Đường lối bảo thủ sẽ cản trở đổi mới- - BBC Tiếng Việt

Đối thoại 'tín hiệu mới rất đáng khích lệ'