Căng thẳng thương mại giữa Mỹ và các nước: Đằng sau kinh tế là chính trị (Phần 1)

BNEWS
05:30 | 27-07-2018

>> Mỹ và EU nhất trí giảm căng thẳng thương mại
>> Thép tiếp tục là "điểm nóng" trong căng thẳng thương mại
>> G20: Căng thẳng thương mại và địa chính trị gây rủi ro cho tăng trưởng toàn cầu
>> Quan hệ đồng minh Mỹ-EU rạn nứt vì căng thẳng thương mại (Phần 2)
>> Quan hệ đồng minh Mỹ-EU rạn nứt vì căng thẳng thương mại (Phần 1)

BNEWS.VN Trên phương diện chính sách thương mại, trước tiên, Tổng thống Donald Trump đã rút khỏi Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) với lý do hiệp định này sẽ là một tai họa tiềm tàng đối với Mỹ.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: AFP/TTXVN

Ngày 20/1/2017, Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump đã chính thức tuyên thệ nhậm chức với quyết tâm sẽ làm cho “nước Mỹ vĩ đại trở lại”. Ngay lập tức, vị Tổng thống doanh nhân đầu tiên của nước này đã đưa ra một loạt quan điểm bảo hộ thương mại và chỉ trích các đối tác đang hưởng lợi từ những thiệt thòi của nước Mỹ.

Trên phương diện chính sách thương mại, trước tiên, Tổng thống Donald Trump đã rút khỏi Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) với lý do hiệp định này sẽ là một tai họa tiềm tàng đối với Mỹ.

Theo sau đó là hàng loạt những động thái nhằm gây hấn với các đồng minh truyền thống như đe dọa xây dựng bức tường biên giới với Mexico, yêu cầu tái đàm phán Hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA) và gần đây nhất là tuyên bố áp đặt các mức thuế quan lần lượt là 10% và 25% đối với sản phẩm nhôm và thép nhập khẩu từ Liên minh châu Âu (EU), Canada và Mexico.

Ngoài các đồng minh truyền thống thì Trung Quốc và Nga cũng là hai đối tượng chịu ảnh hưởng nhiều nhất từ những “cơn thịnh nộ” của nước Mỹ.

Điển hình là ngày 11/7, sau khi đã chính thức áp đợt thuế đầu tiên đối với các mặt hàng nhập khẩu trị giá 34 tỷ USD từ Trung Quốc, Washington cho hay đang chuẩn bị công bố danh sách các hàng hóa bổ sung của Trung Quốc trị giá 200 tỷ USD sẽ tiếp tục phải chịu thuế của Mỹ.

Bên cạnh đó, trong năm qua mối quan hệ giữa Nga và Mỹ cũng xấu đi trông thấy liên quan đến các yếu tố chính trị.

Có thể nói, đối với nước Mỹ, chiến tranh thương mại không đơn thuần xuất phát từ lợi ích kinh tế mà là sự giao thoa của những toan tính về kinh tế, đi cùng với mục đích chính trị đối nội và đối ngoại.Điểm bất ngờ là trong đó, thậm chí chính trị mới là yếu tố chiếm ưu thế. 

Thứ nhất, không thể phủ nhận rằng Tổng thống Trump lên nắm quyền vào thời điểm kinh tế Mỹ còn tồn tại nhiều điểm bất cập khiến dư luận hoang mang về tư duy điều hành kinh tế của chính phủ.

Theo quan điểm của tân Tổng thống, đây là hệ lụy của việc các đối tác truyền thống của Mỹ đã thực hiện “thương mại không công bằng”, từ đó gây ra tình trạng thâm hụt thương mại khổng lồ của nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Điều này lý giải vì sao chính quyền của Tổng thống Donald Trump luôn tỏ ra hung hăng trong các chính sách với đồng minh, từ việc gọi hiệp định NAFTA là một thảm họa cho đến những lời đe dọa sẽ đánh thuế đối với xe Harley-Davidson và rượu Bourbon của châu Âu, bên cạnh việc áp thuế lên nhôm và thép nhập khẩu từ khối này.

Rõ ràng, chính quyền Trump đang muốn sử dụng thuế quan để cải thiện cán cân thương mại của đất nước và cùng với chính sách hạ thấp thuế doanh nghiệp, Washington tỏ rõ tham vọng lôi kéo các doanh nghiệp Mỹ có lợi nhuận lớn ở nước ngoài quay về “định cư” tại quê hương.

Tuy nhiên, ẩn sau những bước đi về kinh tế, có thể thấy rằng Tổng thống Trump đang muốn “dọn đường” cho những ý đồ chính trị của mình.

Những chính sách kể từ khi nắm quyền đến nay của ông Trump chủ yếu tập trung tranh thủ sự ủng hộ của những cử tri trước đó đã bầu cho ông, thay vì hỗ trợ các vùng bờ Đông và bờ Tây – vốn có đông người ủng hộ Đảng Dân chủ.

Vào tháng 11/2016, ứng viên Tổng thống khi đó là Donald Trump đã giành chiến thắng trước bà Hillary Clinton nhờ đánh trúng vào tâm lý bất mãn của những người Mỹ da trắng bị bỏ rơi sau nhiều thập kỷ, đặc biệt những người làm việc trong các ngành công nghiệp nặng đang sa sút.

Việc đánh thuế lên các sản phẩm thép, nhôm nhập khẩu từ các nước châu Âu, Trung Quốc… chính là cách vị Tổng thống này thể hiện rằng mình đã thực hiện lời hứa đó bởi vì trên tất cả, đích nhắm chính trị quan trọng nhất của ông chính là cuộc bầu cử giữa kỳ dự kiến sẽ diễn ra vào cuối năm 2018.

Một chiến thắng trong cuộc bầu cử này sẽ là yếu tố quyết định khả năng tái tranh cử nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump, đồng thời là cơ hội để ông lấy lại vị thế của mình trong lòng một bộ phận dư luận Mỹ vốn đang hoài nghi về khả năng cầm quyền của mình./.

Phương Nga/Bnews/TTXVN