Lợi ích và thách thức khi Hàn Quốc gia nhập Hiệp định TPP
Chính phủ Hàn Quốc đang đẩy nhanh tiến trình đàm phán ký kết các loại hiệp định thương mại tự do với nhiều nước. Đặc biệt, đàm phán Hiệp định thương mại tự do (FTA) Hàn-Úc vốn bị gián đoạn từ năm 2010 nay đã gần đạt được thỏa thuận về việc ký kết trên thực tế. Cùng lúc đó, Chính phủ Hàn Quốc cũng đang xúc tiến đẩy nhanh việc gia nhập Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP). Vậy lý do gì mà Hàn Quốc, vốn đang xúc tiến chiến lược FTA toàn diện và đã từng ký kết FTA với Mỹ, Liên minh châu Âu, nay lại quan tâm nhiều đến hiệp định TPP như vậy? Trong phần mở đầu chương trình hôm nay, nhà nghiên cứu Myung Jin-ho thuộc Viện nghiên cứu thương mại quốc tế sẽ phân tích kỹ hơn về vấn đề này. Trước hết ông sẽ nói qua về tình hình ký kết FTA của Hàn Quốc.
Kể từ khi ký kết Hiệp định thương mại tự do đầu tiên với Chi-lê vào năm 2004, cho đến nay, Hàn Quốc đã ký kết FTA với tổng cộng 46 quốc gia. Trong số đó có 26 nước thuộc liên minh châu Âu, 10 nước thuộc khu vực Đông Nam Á. Quy mô GDP của các nước đối tác FTA của Hàn Quốc lên tới 40.300 tỷ USD, chiếm 57,7% tổng GDP thế giới. Không chỉ vậy, hiệp định FTA Hàn-Úc giờ đây đã đi đến giai đoạn ký kết và theo dự kiến, đàm phán FTA với Ca-na-đa sẽ kết thúc sớm. Như vậy, quy mô lãnh thổ kinh tế FTA của Hàn Quốc có thể sẽ chiếm tới 62,5% GDP thế giới. Vậy trong bối cảnh đang xúc tiến FTA với nhiều nước như vậy, tại sao bỗng nhiên Hàn Quốc lại tỏ ra quan tâm đến Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP)? Về điều này, ông Myung Jin-ho nhận định:
TPP là một hiệp định thương mại tự do đa phương giữa các nước ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Nó bao gồm nhiều lĩnh vực như dịch vụ, đầu tư, phát triển và môi trường. Vì vậy, TPP có khả năng trở thành một hiệp định có các tiêu chuẩn cao và toàn diện hơn so với FTA hiện nay. Các cuộc đàm phán chính thức xoay quanh TPP bắt đầu từ năm 2006 và cho đến nay, đã có tổng cộng 12 quốc gia, trong đó có Mỹ, Úc, Niu Di-lân và Nhật Bản, bày tỏ ý định muốn tham gia. Nếu 12 nước này đạt được thỏa thuận thì TPP sẽ đại diện cho một khu vực kinh tế mới với quy mô GDP chiếm đến 38% GDP toàn cầu. Vì vậy, hoàn toàn có cơ sở khi coi đây là thị trường thương mại tự do lớn nhất thế giới. Có thể nói, hiệp định thương mại tự do đa phương đang nổi lên như một trật tự thương mại thế giới mới. Việc Nhật Bản gần đây chính thức tuyên bố tham gia vào TPP càng khiến cho sức ảnh hưởng của hiệp định này mạnh hơn trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Trong bối cảnh đó, vào ngày 29/11, Chính phủ Hàn Quốc đã chính thức bày tỏ mong muốn tham gia TPP và bắt đầu tiến hành đàm phán song phương sơ bộ với các nước thành viên hiện nay của hiệp định. Vậy việc tham gia hiệp định này sẽ có ảnh hưởng như thế nào nền kinh tế Hàn Quốc? Ông Myung Jin-ho phân tích:
Theo dự đoán do Viện nghiên cứu chính sách kinh tế đối ngoại của Hàn Quốc đưa ra, nếu gia nhập hiệp định TPP, GDP của Hàn Quốc sẽ tăng thêm 2,5%. Không chỉ vậy, thị trường mở cửa hơn sẽ thúc đẩy cạnh tranh giữa các công ty, buộc họ phải nỗ lực để sản xuất ra sản phẩm chất lượng cao với giá thành cạnh tranh hơn và nhờ đó mà tăng được hiệu quả sản xuất. Tuy nhiên, bên cạnh thuận lợi là không ít thách thức. Thách thức lớn nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp khi có đến chín quốc gia thành viên của hiệp định TPP là các cường quốc nông nghiệp. Bởi vậy, Hàn Quốc phải tìm cách để bảo vệ tối đa ngành nông nghiệp của mình trong quá trình đàm phán, đồng thời phải có những biện pháp nhằm tăng cường năng lực cạnh tranh của ngành này và chuẩn bị đối phó với tình hình mới. Ngoài ra, một số ý kiến cho rằng Hàn Quốc tuyên bố tham gia TPP quá muộn nên có khả năng chỉ được kết nạp là thành viên mới sau khi tất cả các cuộc đàm phán hiện nay kết thúc, và đây có thể xem là một bất lợi. Sau đây là ý kiến của ông Myung Jin-ho:
Như vậy, nhờ việc trì hoãn đàm phán TPP sang năm tới mà Hàn Quốc đã có thêm thời gian để chuẩn bị và khẳng định vị thế của mình. Nhưng dù sao thì các nước khác cũng đã tổ chức đến 19 vòng đàm phán, nên Hàn Quốc sẽ không có lựa chọn nào khác ngoài việc buộc phải tuân theo những quy tắc đã được các nước thành viên tham gia sớm hơn thống nhất. Vì vậy, chắc chắn Hàn Quốc sẽ phải cân nhắc xem xét các vấn đề kỹ lưỡng và thiết lập chiến lược đàm phán, chiến lược thương mại thích hợp, có như vậy mới có thể tận dụng được tối đa lợi ích của hiệp định TPP.
Hàn Quốc với “lãnh thổ kinh tế FTA” lớn thứ ba trên thế giới
"Lãnh thổ kinh tế FTA" là tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của một nước cộng với GDP của các nước ký kết FTA với nước đó. Nếu xét về quy mô kinh tế của riêng từng nước trong tổng GDP thế giới, trong khi Nhật Bản chiếm 8,2%, Trung Quốc chiếm 11,4% thì Hàn Quốc lại chỉ chiếm có 1,6%. Mặc dù có quy mô tiêu dùng nội địa nhỏ như vậy nhưng nhờ ký kết Hiệp định thương mại tự do (FTA) với các nước mà Hàn Quốc đã vươn lên trở thành quốc gia lớn thứ ba về "lãnh thổ kinh tế FTA" trên thế giới, chỉ đứng sau Chi-lê và Mê-hi-cô. Bên cạnh đó, tiến trình đàm phán FTA giữa Hàn Quốc và Úc bắt đầu từ tháng 5 năm 2009, sau đó bị gián đoạn từ tháng 5 năm 2010, thì nay đã được mở lại. Do vấn đề lớn nhất là điều khoản liên quan đến giải quyết tranh chấp đầu tư với một quốc gia, hay còn gọi là điều khoản ISD, đã được quyết định nên cuối cùng hai nước đã đạt được thỏa thuận ký kết trên thực tế. Cùng lúc, đàm phán FTA với Ca-na-đa bắt đầu từ tháng 7 năm 2005 và cho đến nay đã bước vào vòng đàm phán thứ 13. Ngoài ra còn có đàm phán FTA với Niu Di-lân vốn cũng bị gián đoạn từ sau năm 2010 nhưng có triển vọng được mở lại vào tháng 2 năm sau.Kể từ khi ký kết Hiệp định thương mại tự do đầu tiên với Chi-lê vào năm 2004, cho đến nay, Hàn Quốc đã ký kết FTA với tổng cộng 46 quốc gia. Trong số đó có 26 nước thuộc liên minh châu Âu, 10 nước thuộc khu vực Đông Nam Á. Quy mô GDP của các nước đối tác FTA của Hàn Quốc lên tới 40.300 tỷ USD, chiếm 57,7% tổng GDP thế giới. Không chỉ vậy, hiệp định FTA Hàn-Úc giờ đây đã đi đến giai đoạn ký kết và theo dự kiến, đàm phán FTA với Ca-na-đa sẽ kết thúc sớm. Như vậy, quy mô lãnh thổ kinh tế FTA của Hàn Quốc có thể sẽ chiếm tới 62,5% GDP thế giới. Vậy trong bối cảnh đang xúc tiến FTA với nhiều nước như vậy, tại sao bỗng nhiên Hàn Quốc lại tỏ ra quan tâm đến Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP)? Về điều này, ông Myung Jin-ho nhận định:
Lý do Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương được chú ý
TPP là một khối kinh tế rất lớn, chiếm đến 38 % tổng GDP thế giới và có sự tham gia của những nền kinh tế lớn nhất thế giới như Mỹ và Nhật Bản, cùng nhiều quốc gia châu Á-Thái Bình Dương khác. Dự kiến, số lượng thành viên TPP sẽ còn tăng hơn nữa trong tương lai, bởi hiện nay có nhiều nước cũng đang rất quan tâm đến liên minh kinh tế này. Chính bởi vậy, những nội dung được thỏa thuận trong hiệp định TPP rất có khả năng sẽ trở thành những quy chuẩn thương mại mới cho khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Do đó, nếu Hàn Quốc không tham gia vào trật tự thương mại mới này thì sẽ bị cô lập với các nước xung quanh. Trên thực tế, nội dung các cuộc đàm phán TPP thường bao gồm cả một số vấn đề khu vực không được đề cập trong các cuộc đàm phán FTA song phương, chẳng hạn như việc tăng cường mạng lưới sản xuất khu vực, tổ chức hoạt động thương mại cho hợp lý để tạo điều kiện thúc đẩy giao lưu trong khu vực, đơn giản hóa thủ tục hải quan và miễn thị thực cho người nước ngoài nhập cảnh với mục đích kinh doanh. TPP là một hiệp định thương mại tự do đa phương giữa các nước ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Nó bao gồm nhiều lĩnh vực như dịch vụ, đầu tư, phát triển và môi trường. Vì vậy, TPP có khả năng trở thành một hiệp định có các tiêu chuẩn cao và toàn diện hơn so với FTA hiện nay. Các cuộc đàm phán chính thức xoay quanh TPP bắt đầu từ năm 2006 và cho đến nay, đã có tổng cộng 12 quốc gia, trong đó có Mỹ, Úc, Niu Di-lân và Nhật Bản, bày tỏ ý định muốn tham gia. Nếu 12 nước này đạt được thỏa thuận thì TPP sẽ đại diện cho một khu vực kinh tế mới với quy mô GDP chiếm đến 38% GDP toàn cầu. Vì vậy, hoàn toàn có cơ sở khi coi đây là thị trường thương mại tự do lớn nhất thế giới. Có thể nói, hiệp định thương mại tự do đa phương đang nổi lên như một trật tự thương mại thế giới mới. Việc Nhật Bản gần đây chính thức tuyên bố tham gia vào TPP càng khiến cho sức ảnh hưởng của hiệp định này mạnh hơn trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Trong bối cảnh đó, vào ngày 29/11, Chính phủ Hàn Quốc đã chính thức bày tỏ mong muốn tham gia TPP và bắt đầu tiến hành đàm phán song phương sơ bộ với các nước thành viên hiện nay của hiệp định. Vậy việc tham gia hiệp định này sẽ có ảnh hưởng như thế nào nền kinh tế Hàn Quốc? Ông Myung Jin-ho phân tích:
Hiệu quả của việc tham gia hiệp định TPP
Một trong những lợi ích của việc gia nhập hiệp định TPP là Hàn Quốc có thể trực tiếp tham gia vào việc thiết lập các quy định thương mại trong khu vực. Trong các thành viên của TPP, có một số quốc gia vẫn chưa ký FTA với Hàn Quốc, chẳng hạn như Ca-na-đa, Niu Di-lân, Mê-hi-cô và Nhật Bản. Bởi vậy, việc tham gia TPP sẽ giúp Hàn Quốc mở rộng lãnh thổ kinh tế và thị trường xuất khẩu hơn so với phạm vi mà hiệp định FTA mang lại. Ngoài ra, nhờ TPP mà Hàn Quốc còn có cơ hội tham gia vào mạng lưới sản xuất trong khu vực một cách hiệu quả. Trong các lĩnh vực thì nông nghiệp vốn là ngành nhạy cảm và có thể phải đối mặt với không ít thách thức khi Hàn Quốc gia nhập TPP và mở cửa thị trường này. Đây cũng là vấn đề mà một thành viên khác của hiệp định TPP là Nhật Bản hiện đang phải đối mặt. Do đó, Seoul và Tokyo có thể bắt tay với nhau để cùng tác động loại bỏ nông sản ra khỏi danh mục được miễn thuế. Hoặc nếu bắt buộc phải mở cửa thị trường thì hai nước có thể đưa ra một chiến lược trì hoãn việc gỡ bỏ thuế quan càng lâu càng tốt để có đủ thời gian tăng cường năng lực cạnh tranh, thực thi một số biện pháp nhằm bù đắp cho ngành nông nghiệp và các ngành chịu thiệt hại khác.Theo dự đoán do Viện nghiên cứu chính sách kinh tế đối ngoại của Hàn Quốc đưa ra, nếu gia nhập hiệp định TPP, GDP của Hàn Quốc sẽ tăng thêm 2,5%. Không chỉ vậy, thị trường mở cửa hơn sẽ thúc đẩy cạnh tranh giữa các công ty, buộc họ phải nỗ lực để sản xuất ra sản phẩm chất lượng cao với giá thành cạnh tranh hơn và nhờ đó mà tăng được hiệu quả sản xuất. Tuy nhiên, bên cạnh thuận lợi là không ít thách thức. Thách thức lớn nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp khi có đến chín quốc gia thành viên của hiệp định TPP là các cường quốc nông nghiệp. Bởi vậy, Hàn Quốc phải tìm cách để bảo vệ tối đa ngành nông nghiệp của mình trong quá trình đàm phán, đồng thời phải có những biện pháp nhằm tăng cường năng lực cạnh tranh của ngành này và chuẩn bị đối phó với tình hình mới. Ngoài ra, một số ý kiến cho rằng Hàn Quốc tuyên bố tham gia TPP quá muộn nên có khả năng chỉ được kết nạp là thành viên mới sau khi tất cả các cuộc đàm phán hiện nay kết thúc, và đây có thể xem là một bất lợi. Sau đây là ý kiến của ông Myung Jin-ho:
Sự chuẩn bị của Hàn Quốc trong thời gian TPP chưa đạt đươc thỏa thuận thống nhất
Hội nghị Bộ trưởng của các nước tham gia hiệp định TPP đã kết thúc vào ngày 10/12 mà không có thỏa thuận nào được ký kết. Các cuộc đàm phán tiếp theo được dự kiến diễn ra trong năm tới. Vì vậy, Hàn Quốc cũng có nhiều thời gian để chuẩn bị hơn. Hơn nữa, qua cuộc họp Bộ trưởng, có thể thấy các thành viên trong TPP vẫn còn bất đồng về nhiều vấn đề quan trọng và đây là cơ hội để Hàn Quốc tích cực thể hiện lập trường của mình. Đặc biệt, một số vấn đề mấu chốt như điều chỉnh chính sách ưu đãi dành cho các doanh nghiệp Nhà nước sẽ cần đến sự nổ lực thể hiện quan điểm của Hàn Quốc. Tuy nhiên, những lợi thế này sẽ không còn nếu Hàn Quốc mất quá nhiều thời gian để đưa ra quyết định chính thức. Vì vậy, Hàn Quốc cần nhanh chóng thu thập ý kiến, đạt được sự đồng thuận trong nước để tham gia vào đàm phán TPP càng sớm càng tốt. Nói tóm lại, Hàn Quốc nên thận trọng cân nhắc những lợi ích và bất lợi khi tham gia vào hiệp định TPP. Như vậy, nhờ việc trì hoãn đàm phán TPP sang năm tới mà Hàn Quốc đã có thêm thời gian để chuẩn bị và khẳng định vị thế của mình. Nhưng dù sao thì các nước khác cũng đã tổ chức đến 19 vòng đàm phán, nên Hàn Quốc sẽ không có lựa chọn nào khác ngoài việc buộc phải tuân theo những quy tắc đã được các nước thành viên tham gia sớm hơn thống nhất. Vì vậy, chắc chắn Hàn Quốc sẽ phải cân nhắc xem xét các vấn đề kỹ lưỡng và thiết lập chiến lược đàm phán, chiến lược thương mại thích hợp, có như vậy mới có thể tận dụng được tối đa lợi ích của hiệp định TPP.
Nhận xét
Đăng nhận xét