Tin Biển Đông – 25/08/2016
Biển Đông : Năm kết luận quan trọng của phán quyết PCA
Ngay sau khi Tòa Trọng Tài Thường Trực La Haye ra phán quyết phủ nhận đòi hỏi chủ quyền quá đáng của Trung Quốc tại Biển Đông, nhiều chuyên gia đã đi sâu vào phân tích ý nghĩa văn kiện quan trọng này. Trong bài phân tích dài đăng trên nguyệt san The Diplomat số tháng 08/2016, Giáo sư Carl Thayer – Học Viện Quốc Phòng Úc – đã nêu bật năm kết luận chủ yếu của Tòa Trọng Tài Quốc Tế và tác động có thể có đối với tranh chấp Biển Đông.
Mở đầu bài phân tích, giáo sư Thayer đã nhấn mạnh đến vụ Trung Quốc lấn chiếm bãi cạn Scarborough trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines ở Biển Đông từ tháng Tư 2012, làm dấy lên một tình hình căng thẳng tột cùng với việc Trung Quốc tung lực lượng Hải Cảnh hùng hậu vào giành quyền kiểm soát vùng này trong thực tế.
Hai mục tiêu của Manila khi kiện Bắc Kinh.
Trước việc ngư dân của mình bị tước quyền đến đánh cá tại vùng bãi cạn Scaborough, chính quyền Philippines lúc đó của tổng thống Benigno Aquino III, không còn cách nào khác là khởi động thủ tục trọng tài quốc tế theo cơ chế giải quyết tranh chấp được quy định trong Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), mà cả Philippines lẫn Trung Quốc đều là thành viên.
Mục tiêu của chính quyền Manila không chỉ là nhờ luật pháp quốc tế giải tỏa sự mơ hồ đã dẫn đến sự cố bãi cạn Scarborough năm 2012, mà còn muốn làm rõ tính chất hợp pháp hay không của các yêu sách chủ quyền của Trung Quốc ở biển Đông một cách rộng rãi hơn.
Thủ tục trọng tài – mà Trung Quốc từ chối tham gia – đã kéo dài ba năm rưỡi, và trong khoảng thời gian đó, Trung Quốc vẫn tiếp tục các hành động quyết đoán trong khu vực, trong đó có việc bồi đắp các đảo nhân tạo tại quần đảo Trường Sa và tiếp tục quân sự hóa quần đảo Hoàng Sa mà họ đang chiếm đóng.
Thế rồi, đến ngày 12/07/2016, Tòa Trọng Tài xét xử đơn Philippines kiện Trung Quốc, đã công bố bản phán quyết được toàn thể năm thành viên nhất trí, sau ba năm cân nhắc. Phán quyết này đã chấp nhận hầu như toàn bộ 15 yêu cầu mà Philippines đề đạt, và theo giáo sư Thayer, đã thể hiện một bước tiến lớn trong việc giải thích, làm rõ, và áp dụng UNCLOS.
Phán quyết có giá trị toàn cầu vì UNCLOS là Hiến Pháp của đại dương
Theo Phụ Lục VII (Điều 11) của Công Ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển, « Phán quyết sẽ mang tính chất chung cuộc và bất khả khiếu nại… Mọi bên tranh chấp đều phải tuân thủ phán quyết. »
Đối với giáo sư Thayer, những kết luận của Tòa Trọng Tài có tác động rộng lớn trên toàn khu vực và toàn cầu vì UNCLOS thường được gọi là Hiến pháp của các đại dương trên thế giới.
Phán quyết Biển Đông của Tòa Trọng Tài La Haye, theo giáo sư Thayer, có thể được phân chia thành năm phạm trù chính.
Đường lưỡi bò vô giá trị về phương diện pháp lý
1) Trước hết, tòa án phán quyết rằng Công Ước UNCLOS quy định một cách toàn diện về các quyền trên các vùng biển. Nói cách khác, yêu sách của Trung Quốc về các quyền lịch sử, quyền chủ quyền khác, và quyền tài phán ở Biển Đông nằm trong đường chín đoạn của Trung Quốc là « trái với Công Ước và không có hiệu lực pháp lý » vì chúng vượt quá mức quy định của UNCLOS.
Hơn nữa, tòa án thấy rằng UNCLOS « thay thế bất kỳ quyền lịch sử, quyền chủ quyền và quyền tài phán nào khác, vượt quá những giới hạn quy định » trong UNCLOS.
Trường Sa không có « đảo »
2) Thứ hai, tòa án phán quyết rằng không một thực thể địa lý nào tại Biển Đông, kể cả thực thể Itu Aba (Ba Bình/Thái Bình) của Đài Loan, là đảo theo định nghĩa của Điều 121 trong UNCLOS, và do đó không được hưởng vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) 200 hải lý hoặc một thềm lục địa mở rộng.
Tòa Trọng tài đã nghiên cứu một cách tỉ mỉ tình trạng của các thực thể mà Philippines nêu lên và thấy rằng Đá Châu Viên (Cuarteron Reef), Đá Chữ Thập (Fiery Cross Reef), Đá Ga Ven ở phía Bắc (Gaven Reef North), Bãi Gạc Ma (Johnson Reef), Đá Ken-nan (McKennan Reef), và Bãi Scarborough đều là đá và chỉ được hưởng lãnh hải 12 hải lý chú không được quyền có vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý.
Tòa án cũng cho thấy Đá Ga Ven (Nam), Đá Huy Gơ (Hughes Reef), Bãi Vành Khăn (Mischief Reef), Bãi Cỏ Mây (Second Thomas Shoal), và Đá Xu Bi (Subi Reef) đều là bãi cạn nửa chìm, nửa nổi. Trong tư cách đó, các bãi này không được hưởng bất kỳ vùng hải phận nào, và cũng không thể bị chiếm đoạt. Nói cách khác, Trung Quốc không thể khẳng định rằng các thực thể đó là lãnh thổ thuộc chủ quyền của họ.
Một hệ quả lớn từ kết luận của tòa án về quy chế các thực thể địa lý là cả Bãi Vành Khăn lẫn Bãi Cỏ Mây đều nằm bên trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines và không chồng lấn với các vùng biển chung quanh các bãi đá mà Trung Quốc chiếm đóng. Vì vậy, tòa án ghi nhận rằng các cấu trúc và cơ sở mà Trung Quốc xây dựng trên Bãi Vành Khăn không được Philippines cho phép. Hơn nữa, tòa án đã thấy rằng Bãi Cỏ Rong (Reed Bank) giàu hydrocarbon cũng là một bãi chìm nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines.
Tòa án cũng thấy rằng mình không có thẩm quyền quyết định về khiếu nại của Philippines liên quan đến việc Trung Quốc lấn lướt (theo nghĩa quân sự) tại Bãi Cỏ Mây, nơi Philippines cho chiếc tầu BRP Sierra Madre mắc cạn vào năm 1999 để nêu bật đòi hỏi chủ quyền của mình. Tòa án cho rằng các hoạt động của Trung Quốc, chẳng hạn như làm gián đoạn nguồn tiếp tế của Philippines cho số lính đồn trú trên Bãi Cỏ Mây, là « các hoạt động quân sự », do đó nằm ngoài tầm xem xét của tòa.
Trung Quốc không thực hiện nghĩa vụ quốc tế
3) Thứ ba, Tòa Trọng Tài thấy rằng Trung Quốc đã vi phạm các nghĩa vụ của mình trong tư cách là một bên đã ký kết UNCLOS và là một quốc gia tiêu biểu đã ký kết Công Ước năm 1972 về Các Quy Định Quốc Tế Phòng Ngừa Đâm Va Trên Biển của Tổ Chức Hàng Hải Quốc Tế. Cụ thể, theo Tòa Án, hoạt động của các tàu thực thi pháp luật hàng hải của Trung Quốc « tạo ra nguy cơ va chạm nghiêm trọng và gây nguy hiểm cho tàu và thủy thủ Philippines. »
Tòa Trọng Tài thấy rằng Trung Quốc và tàu thực thi luật pháp trên biển của họ đã vi phạm quyền chủ quyền của Philippines trong vùng đặc quyền kinh tế của Manila khi cản trở các hoạt động thăm dò dầu khí thương mại, áp đặt một cách bất hợp pháp một lệnh cấm đánh bắt cá, không ngăn cản tàuTrung Quốc đánh đánh bắt cá trái phép, nhưng lại cấm ngư dân Philippines tham gia vào các hoạt động đánh cá truyền thống của họ.
Trung Quốc tàn phá môi trường Biển Đông
4) Thứ tư, Tòa Trọng Tài thấy rằng Trung Quốc không thực hiện nghĩa vụ của mình là bảo vệ và giữ gìn môi trường biển tại Biển Đông. « Trung Quốc đã biết rõ, bao che, bảo vệ và không ngăn chặn » tàu mang cờ Trung Quốc đánh bắt trên quy mô đáng kể các loài thủy sản có nguy cơ bị tiệt chủng, và nạo vét các loài sò khổng lồ theo một cách thức vốn « phá hoại nghiêm trọng hệ sinh thái của rạn san hô».
Tòa án kết luận rằng việc Trung Quốc bồi đắp đảo nhân tạo đã « gây ra thiệt hại nghiêm trọng, không thể khắc phục được đối với hệ sinh thái các rạn san hô » và « Trung Quốc đã không hợp tác hoặc phối hợp với các quốc gia khác xung quanh Biển Đông liên quan đến việc bảo vệ và bảo tồn môi trường biển ». Ngoài ra, « Trung Quốc đã không công bố một bản đánh giá về những tác động tiềm tàng của các hoạt động này đối với môi trường biển », do các hoạt động đó gây ra.
Trung Quốc làm tranh chấp nghiêm trọng thêm
5) Thứ năm, Tòa Án Trọng Tài thấy rằng việc Trung Quốc bồi đắp các hòn đảo nhân tạo sau khi Philippines nộp đơn khiếu nại vào tháng Giêng năm 2013 đã làm trầm trọng và phức tạp thêm các tranh chấp pháp lý về quyền lợi hàng hải, cũng như vấn đề bảo vệ và bảo tồn môi trường biển. Tòa Trọng Tài đặc biệt ghi nhận rằng việc Trung Quốc xây dựng một hòn đảo nhân tạo lớn trên Bãi Vành Khăn rất có hại vì nó đã « phá hủy vĩnh viễn … các bằng chứng về điều kiện tự nhiên của bãi này ».
TT Philippines: Máu sẽ đổ nếu TQ xâm phạm lãnh thổ
Tổng thống Rodrigo Duterte tuyên bố ông sẽ nỗ lực hết sức để duy trì hòa bình, nhưng cảnh báo Trung Quốc rằng “máu sẽ đổ” nếu Bắc Kinh xâm phạm chủ quyền của nước ông.
Theo hãng tin AP, ông Duterte nói như vậy khi đề cập tới vấn đề tranh chấp lãnh hải với Trung Quốc khi phát biểu trước các binh sĩ nước này ở phía đông thủ đô Manila hôm 24/8.
Người được mệnh danh là Donald Trump của Philippines vì các tuyên bố mạnh miệng thời gian qua cho rằng Trung Quốc đã có thái độ “mang tính hòa giải hơn, và rằng ông không muốn giao tranh, nhưng bày tỏ lo ngại rằng điều đó sẽ xảy ra nếu các nỗ lực hòa bình thất bại”.
Nguyên thủ Philippines nói thêm rằng “chúng ta sẽ không dễ dàng khuất phục” và rằng Trung Quốc sẽ phải “bước qua xác các binh sĩ, và cả tôi nữa”.
Anh Huỳnh Đắc Luân, một người Việt sinh sống và làm việc ở Manila, cho VOA Việt Ngữ biết rằng anh “ủng hộ” tuyên bố của ông Duterte.
Anh nói thêm:
“Nếu như mình cứ dễ dãi với người Trung Quốc thì người Trung Quốc sẽ ngày càng lấn át. Với lại, bên Philippines có bảo trợ của Mỹ nên Philippines có thể có đặc quyền để chống lại Trung Quốc. Còn nước Việt Nam mình thì không có được bảo trợ của các nước đồng minh nên hơi yếu thế hơn. Em là người Việt Nam nhưng em vẫn ủng hộ ông tổng thống [chuyện] nếu như xâm lấn thì sẽ đổ máu để bảo vệ chủ quyền. Việt Nam, Philippines và các nước Đông Nam Á cùng với Nhật Bản và Mỹ nếu mà có thể hợp lại để chống Trung Quốc thì rất là tốt”.
Hồi đầu tháng Tám, gần 200 người biểu tình Việt Nam và Philippines đã tuần hành bên ngoài lãnh sự quán Trung Quốc ở thành phố Makati nằm ở phía nam thủ đô Manila, kêu gọi Bắc Kinh tuân thủ phán quyết của Tòa Trọng tài Liên Hiệp Quốc.
Trước đó, Thượng nghị sĩ John McCain, Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ, lên tiếng kêu gọi Việt Nam theo chân Philippines, thách thức tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc ở biển Đông.
Trong một diễn biến khác có liên quan, trả lời hãng tin AFP hôm 24/8 trước chuyến thăm của Tổng thống Pháp tới Việt Nam vào tháng tới, Chủ tịch Trần Đại Quang bày tỏ hy vọng rằng “Pháp và các nước khác sẽ giúp hạ giảm căng thẳng ở biển Đông”.
Theo Đại sứ quán Pháp ở Hà Nội, ông Hollande sẽ thăm Việt Nam từ ngày 5 tới 7 tháng Chín. Thông cáo có đoạn: “Chuyến thăm này sẽ là dịp để nhấn mạnh mối quan hệ tốt đẹp giữa hai nước, đề cập tới mọi chủ đề khu vực và song phương và thăm dò những triển vọng hợp tác mới”.
http://www.voatiengviet.com/a/tong-thong-philippines-mau-se-do-neu-tq-xam-pham-lanh-tho/3480369.html
Biển Đông: Tổng thống Philippines
sẽ đến Trung Quốc đàm phán song phương
Theo đài truyền hình Mỹ CNN, tổng thống Philippines Rodrigo Duterte hôm qua, 24/08/2016, cho biết là ông đang dự trù một chuyến “viếng thăm thiện chí” đến Trung Quốc để thúc đẩy đàm phán song phương về tranh chấp chủ quyền Biển Đông.
Ông Duterte nhắc lại là ông muốn thảo luận trực tiếp với Trung Quốc về Biển Đông hơn là đưa hồ sơ này ra hội nghị thượng đỉnh ASEAN tại Lào vào đầu tháng tới. Theo tổng thống Philippines, chuyến viếng thăm Trung Quốc là phương án tốt hơn hết. Hôm qua, tổng thống Duterte cũng đã tuyên bố là đàm phán song phương giữa Philippines với Trung Quốc có thể diễn ra trong năm nay.
Đáp lại tuyên bố này, phát ngôn viên bộ Ngoại giao Trung Quốc Lục Khảng hôm qua nói rằng Bắc Kinh cũng mong muốn sớm thảo luận với Manila về vấn đề Biển Đông.
Tòa Trọng tài Thường trực ngày 12/07 vừa qua đã ra phán quyết có lợi cho Philippines khi bác bỏ hầu như toàn bộ những đòi hỏi chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông, khiến Bắc Kinh giận giữ.
Tuy nhiên, Manila đã cố làm dịu căng thẳng giữa hai nước, qua việc cử cựu tổng thống Fidel Ramos làm đặc sứ đến Hồng Kông trong tháng này. Tại đây, ông Ramos đã gặp bà Phó Oánh ( Fu Ying ), chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Quốc hội Trung Quốc, để mở đường cho các cuộc đàm phán song phương giữa hai nước.
Cho dù vậy, hôm qua, tổng thống Duterte cũng đã tỏ thái độ kiên quyết với Bắc Kinh, cảnh báo là sẽ có đụng độ “đẩm máu” nếu Trung Quốc xâm nhập vùng đặc quyền kinh tế của Philippines.
Thủ tướng Cam Bốt
đáp trả chỉ trích của người Việt trên facebook
Bị lên án là theo đuôi Trung Quốc, phá hoại một quan điểm chung của ASEAN về tranh chấp Biển Đông, thủ tướng Cam Bốt Hun Sen hôm qua 24/08/2016 đã đáp trả những lời chỉ trích từ phía một số người Việt dùng mạng facebook.
The Phnom Penh Post hôm nay cho biết trên Facebook, ông Hun Sen đã trực tiếp trả lời bình luận của một người sử dụng Việt Nam. Thủ tướng Cam Bốt viết : « Nếu bạn hay nước của bạn có vấn đề với Trung Quốc, thì xin hãy giải quyết một cách hòa bình. Đừng đổ lỗi cho tôi và đừng bắt Cam Bốt phải can dự vào chuyện nội bộ của nước các bạn ».
Trước đó vào ngày 2/8, cũng tờ báo này thuật lại việc ông Hun Sen gay gắt đôi co với một facebooker Việt Nam tên « Pham Duc Hien ». Bị chỉ trích là đã « phản bội » Việt Nam, thủ tướng Cam Bốt đáp trả rằng « Việt Nam không phải là ông chủ của tôi ».
Cam Bốt nằm trong số những quốc gia ít ỏi ủng hộ Trung Quốc, sau khi Tòa án Trọng tài Thường trực La Haye hôm 12/7 ra phán quyết bác bỏ yêu sách chủ quyền của Bắc Kinh tại Biển Đông.
Các ngoại trưởng ASEAN trong hội nghị hồi tháng Bảy đã không ra được thông cáo chung về vấn đề này do Cam Bốt và Lào không đồng ý. Đáng chú ý là một tuần trước hội nghị, Cam Bốt đã được Trung Quốc cho vay 600 triệu đô la.
Chuyên gia Carl Thayer tháng trước nhận định, « nếu Cam Bốt tiếp tục hành động như một con ngựa thành Troie vì lợi ích của Trung Quốc, thì ASEAN nên xem xét để thay đổi nguyên tắc đồng thuận ». Một số nhà ngoại giao ASEAN không muốn nêu tên cho báo chí quốc tế biết họ rất bực tức trước thái độ của Cam Bốt.
Trước những chỉ trích hôm thứ Hai 22/8 thủ tướng Hun Sen vẫn tuyên bố : « Tôi sẽ không để cho Cam Bốt ra khỏi Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á ».
Nhật Bản sẽ họp thượng đỉnh
với Trung Quốc nếu Senkaku yên tĩnh
Ngoại trưởng Nhật Bản tối qua 24/08/2016 đã cho biết ý định tổ chức một cuộc họp thượng đỉnh giữa thủ tướng Nhật Shinzo Abe và chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, nhưng với điều kiện là tình hình quần đảo Senkaku/Điếu Ngư phải được cải thiện.
Ông Fumio Kishida nói với báo chí : « Khi tình hình tại Biển Hoa Đông được cải thiện, Nhật Bản hy vọng sẽ hướng tới quan hệ Nhật-Trung tốt đẹp hơn và tăng cường đối thoại, trong đó có khả năng về một cuộc gặp gỡ giữa thủ tướng Shinzo Abe và chủ tịch Tập Cận Bình trong dịp hội nghị thượng đỉnh G20 vào tháng Chín ».
Tuyên bố trên hướng về đồng nhiệm Trung Quốc đang viếng thăm Tokyo, tham dự cuộc hội đàm ba bên Trung-Nhật-Hàn. Cả ba nước hy vọng duy trì thường xuyên cuộc đối thoại này, nhất là để bàn bạc về hồ sơ Bắc Triều Tiên.
Theo Tokyo, cuộc họp thượng đỉnh giữa hai ông Shinzo Abe và Tập Cận Bình tùy thuộc vào thái độ của Trung Quốc. Nhật Bản chỉ trích việc Bắc Kinh thường xuyên gởi quá nhiều tàu đến khu vực Senkaku/Điếu Ngư, quần đảo do Nhật quản lý nhưng Trung Quốc đòi hỏi chủ quyền.
Tuần trước, ngoại trưởng Fumio Kishida đã tố cáo Trung Quốc đã làm quan hệ đôi bên xấu hẳn đi, vì đã cho hàng loạt tàu thường xuyên xâm nhập vùng biển này « bất chấp những phản đối của Nhật Bản ».
Thủ tướng Nhật Bản và chủ tịch Trung Quốc chỉ gặp gỡ trực tiếp đúng hai lần, kể từ khi ông Shinzo Abe quay lại nắm quyền vào tháng 12/2012.
Nhận xét
Đăng nhận xét