Bầu cử Quốc Hội Đức, một sự tiếp nối trong chính sách đối ngoại của Berlin
RFI
Đăng ngày:
Một ngày sau bầu cử, Đức chưa có thủ tướng mới thay thế Angela Merkel. Berlin sẽ phải mất nhiều tháng để thành lập một chính phủ liên minh. Truyền thông quốc tế nói nhiều đến “ẩn số” trong thời kỳ hậu Merkel. Nhưng chưa chắc những thay đổi trên chính trường Đức sẽ làm đảo lộn chính sách đối ngoại của Berlin.
Kết quả sơ khởi cuộc bầu cử hôm Chủ Nhật cho thấy cánh tả, đảng Xã Hội Dân Chủ SPD, về đầu nhưng không có gì bảo đảm là chủ tịch đảng này, Olaf Scholz, sẽ ngồi vào chiếc ghế thủ tướng mà bà Angela Merkel để lại sau bốn nhiệm kỳ. Đảng CDU cánh bảo thủ về thứ nhì nhưng vẫn có thể điều hành chính phủ liên minh nếu đủ sức thuyết phục được đảng Xanh và đảng FDP có đường lối tự do. Và đây là một kịch bản vẫn còn tính thời sự.
Là đầu tàu kinh tế trong Liên Hiệp Châu Âu, một đối tác quan trọng của cả từ Trung Quốc đến Hoa Kỳ và Nga, viễn cảnh Berlin sẽ phải mất nhiều tháng mới công bố thành phần chính phủ mới, liệu có gây lo ngại cho các đối tác quốc tế của Đức hay không ?
Đức là đối tác quan trọng nhất trong số 27 thành viên Liên Hiệp Châu Âu. Trong mọi lĩnh vực, từ kinh tế, tài chính, đến nhập cư hay môi trường Berlin luôn có tiếng nói sau cùng. Do vậy Paul Maurice, thuộc Viện Quan hệ Quốc Tế Pháp IFRI được báo Le Figaro trích dẫn lo ngại rằng châu Âu phần nào bị tê liệt vì những đàm phán kéo dài tìm kiếm liên minh trên chính trường Đức, trong khi đó thì Bruxelles cần nhanh chóng có những quyết định cụ thể, như trong lĩnh vực chống biến đổi khí hậu, nâng cao mức tự chủ về công nghệ số …
Trong quan hệ giữa Đức với Nga, Angela Merkel từ 16 năm qua luôn có một kênh đối thoại “đặc biệt” với điện Kremlin mà những quốc gia khác trong Liên Âu như Pháp, hay Ý không có được. Liệu người kế thừa sự nghiệp của bà Merkel có duy trì mối quan hệ “đặc biệt” hay không ?
Với Trung Quốc, thương mại là ngôn ngữ chung của Berlin và Bắc Kinh: trao đổi mậu dịch giữa Đức với Trung Quốc chiếm đến 1/3 tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của toàn khối châu Âu với ông khổng lồ châu Á này. Cũng chính dưới sức ép của Berlin, Liên Âu và Trung Quốc đã thông qua hiệp định đầu tư toàn diện cuối 2020, cho phép Bắc Kinh tạm thời ghi một bàn thắng mang tính tượng trưng trong cuộc đọ sức với Washington.
Còn nhìn về quan hệ Đức - Mỹ, đành rằng bang giao đã xấu đi dưới thời tổng thống Donald Trump và do hợp tác giữa Berlin và Matxcơva về dự án đường ống dẫn khí đốt Nord Stream 2, nhưng giáo sư Hans Stark, đại học Sorbonne và cố vấn của Viện Quan Hệ Quốc Tế Pháp ghi nhận (trong bài tham luận trên tạp chí Politique Etrangère, số 3-2021) Đức vẫn là cột trụ chính trong đối thoại giữa hai bờ Đại Tây Dương. Một lần nữa câu hỏi vẫn là bang giao giữa tân thủ tướng Đức với chính quyền Biden ở Nhà Trắng trong tương lai sẽ ra sao.
Trước mắt, giới quan sát gần như đồng thanh cho rằng chuyển biến trên chính trường Đức sẽ là “một thay đổi trong một sự tiếp nối” : đảng SPD cánh tả có lên cầm quyền đi chăng nữa thì chính sách của Berlin với các đối tác quốc tế cũng sẽ tiếp tục con đường mà bà Merkel đã vạch ra. Có nhiều yếu tố giải thích báo trước điều này.
Thứ nhất, bản thân chủ tịch đảng SPD cánh tả, Olaf Scholz, nếu thành lập được một chính phủ liên minh và trở thành thủ tướng, sẽ tiếp tục con đường của người tiền nhiệm, vì hiện tại ông này đã là phó thủ tướng Đức và cũng là bộ trưởng Tài Chính trong chính phủ mãn nhiệm của Angela Merkel. Ngoài ra như chính đương sự đã hóm hỉnh diễu cợt rằng, ông sẽ là một “vị nữ thủ tướng tốt” của nước Đức. Nói cách khác, Đức có thể “sang trang thời đại Merkel nhưng không đoạn tuyệt với quá khứ.
Dấu hiệu thứ nhì cho thấy không cần thiết phải lo ngại về “ẩn số” cho thời kỳ hậu Merkel, bởi như nhà bình luận Pierre Haski của đài France Inter phân tích : hai đảng truyền thống vẫn dẫn đầu cuộc bầu cử chứ không hoàn toàn bị “sụp đổ” và bị loại hẳn khỏi cuộc đua như ở Pháp chẳng hạn, và đó là bằng chứng rõ rệt nhất cho thấy cử tri Đức không sẵn sàng “dẹp bỏ tất cả để làm lại từ đầu”. Do vậy liên minh chính phủ sắp tới đây, dù trong tay cánh tả hay phe bảo thủ, cũng sẽ là “một sự tiếp nối” từ những năm tháng Merkel, với một vài thay đổi “rất nhỏ” trong cách tiếp cận của chính quyền Berlin về Liên Âu, Mỹ, Trung Quốc hay Nga trong bốn năm sắp tới.
Cuối cùng về lo ngại đảng SPD sẽ dễ dãi hơn trong các khoản chi tiêu với bản thân nước Đức cũng như là với khối Liên Âu, giới quan sát cũng cho rằng đây là một mối lo không có cơ sở. Đành rằng Olaf Scholz có hứa tăng lương tối thiểu, tăng trợ cấp thất nghiệp, đẩy mạnh đầu tư công cộng… đúng theo chủ trương “xã hội” của đảng này, nhưng để thực hiện những cam kết đó, đảng này phải có sự ủng hộ của một đối tác thứ ba ngoài đảng Xanh. Hiện thời cánh cực tả đang quá yếu để giúp ông Scholz một cách đắc lực.
Trong bối cảnh đó, có lẽ lý do duy nhất bắt công luận quốc tế chú ý đến việc Đức sang trang 16 năm thời đại Merkel đó là câu hỏi liệu rằng người kế nhiệm bà có đủ “uy tín với tất cả các quốc gia, bất luận lớn hay bé” như ghi nhận của cựu chủ tịch Ủy Ban Châu Âu Jean-Claude Juncker.
Merkel tới nay là một lá chủ bài của Đức mà “từ tổng thống Pháp, Emmanuel Macron đến thủ tướng Hà Lan Mark Rutter và thậm chí thủ tướng Ý, cựu thống đốc Ngân Hàng Trung Ương Châu Âu, Mario Draghi cũng chưa chắc đủ sức đảm nhiệm”, như phân tích của chuyên gia Paul Maurice, Viện Quan Hệ Quốc Tế Pháp, IFRI.
Nhận xét
Đăng nhận xét